MAKALE — 4 Nisan 2019 at 00:33

KENEVİR TEKRAR GÜNDEMDE!

by

Sera Yatırımcıları Ve Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Gaye Neslihan BUDAKLI

Esrarın ana maddesi olarak bilinen kenevir son yıllarda tıbbi ve endüstriyel özellikleriyle ön plana çıkarken ABD ve Avrupa’da belli yasal statülere kavuştu. Türkiye’de de 19 ilde kontrollü üretimine izin verilen bitkinin teşvik edilmesi ile yeniden gündemde. 2010’lu yılların dünya genelinde en çok tartışılan bitkilerin başında kenevir geliyor. Uzun yıllardır esrarın hammaddesi olması nedeniyle kötü üne sahip bitkinin sağlık temelli faydaları ve endüstriyel potansiyeli son dönemde çok daha göz önüne çıkmaya başladı. Kenevir üzerine araştırmalar yoğunlaştıkça kimi ülkeler bitkinin yasal konumunu da revize etmeye yöneldi.

ABD’nin 26 eyaletinde kenevir ürünlerinin doktor tavsiyesi üzerine tıbbi amaçlarla kullanılmasına 2016 itibariyle izin verilirken 7 eyalette ise bitkinin kullanımı ve ticareti tamamen serbest hale getirildi. İspanya, Hollanda gibi ülkelerde de kenevir kullanımı serbest bırakılırken Kanada, Almanya, İtalya, Kanada ve Yunanistan’da da “medikal kenevir” yasal statüye kavuştu. Yasanın değişimi ve serbestliği ile ABD ekim alanlarını %150 artırmış, 2018’de ekimi serbest eyalet sayısını 38’e çıkartmıştır. Biyozidel, elektrik üretimi, polimer, yemek ürünleri, CBD Yağı, kenevir kozmetik ürünleri üzerine yeni çalışmalar yürütülmektedir. Tarım alanlarının %6’sına Kenevir ekerek ülkenin tüm elektrik ihtiyacını karşılayacak ve tüm taşıtların petrol giderlerini bio-dizel yöntemiyle çözecek araştırmalar yapmaktadır.

Tıp alanında kenevirin popülaritesini arttıran özelliklerin başında bitkinin ağrı kesici, bulantı giderici ve iştah arttırıcı özelliklerinin yanı sıra kanser hastalarının tedavisinde sağladığı faydalar geliyor. Lif, tohum ve sapları elyaf yapımında kullanılan kenevirin endüstriyel amaçlı yetiştirilen çok sayıda çeşidi bulunuyor. Kenevir ayrıca kağıt ve yapı malzemelerinin yanı sıra biyoyakıt hammaddesi olarak da ciddi bir potansiyele sahip. Tropikal ve ılıman iklim kuşağındaki çoğu bölgede kolaylıkla yetiştirilebilen bu bitki ülkemiz topraklarına kolay adapte olacak bir yapıdadır. Ancak tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de uzun yıllardır yasaklı olan bitkinin buna karşın yasa dışı olarak uyuşturucu amaçlı üretildiği bilinen bir gerçektir. Bu kullanım adı ile anılması ise bu ekonomik getirisi yüksek olan bitkiye haksızlıktır. Öte yandan kenevirde yurtdışında değişmeye başlayan bakış açısı Türkiye’de de karşılık bulmaya başladı. 2016 yılında Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmeliği ile 19 ilde sanayiye yönelik kenevirin kontrollü üretiminin serbest bırakılması bunun ilk sinyali olmuştur. Türkiye’de izin verilen kenevir üretimi Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illeriyle şimdilik sınırlıdır.

 Kenevir yetiştirecek üreticilerin Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan izin alması ve yalnızca izin verilen bölgelerde ekilip Bakanlık personelince ayda bir denetlenmesi şartıyla gerçekleşmektedir. Yetiştiricilik için müracaat edecek üreticilerimizin; lif, tohum, sap ve benzeri amaçlara yönelik izinli kenevir yetiştiriciliği yapmak isteyen çiftçiler, 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında yetiştiricilik yapacakları yerin en büyük mülki idare amirliğine (İlçede kaymakamlık il de ise valiliğe); başvuru sahibinin kenevir yetiştiriciliği amacını belirtir yönetmelik ekinde yer alan başvuru formu, çiftçinin daha önce izinsiz kenevir ekme, uyuşturucu imal etme, dağıtma, ticaretini yapma veya kullanma suçu işlemediğine, yetiştiricilik izni verilmesini müteakip bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak hareket edeceğine taahhütler ve belgelerle başvuru yapmaları gerekmektedir. Tarım alanlarımızın sadece ve sadece %15’ine Kenevir ekilse ülkenin tüm ısınma, aydınlanma ve petrol döviz giderimizi karşılayacağımız oldukça kıymetli bir endüstri bitkisidir.