Kentin ihtiyaçlarını en doğru şekilde tespit ederek, çözüm odaklı çalıştıklarını söyleyen Tepebaşı Belediye Başkanı Dt. Ahmet Ataç, “2023 yılı ne yazık ki ekonomik kriz gölgesindeki olumsuz mali şartların yanında bir de deprem felaketine odaklandığımız bir yıl olarak başladı. Ancak her şeye rağmen, belediyecilik çalışmalarımızı başarı ile sürdürerek kent halkına hizmet sunmaya devam edeceğiz” dedi.
“Bugüne kadar kentim için hayal ettiğim her şeyi yaptım. Bundan sonrası için de kentimizin, vatandaşlarımızın refah ve yaşam kalitesini yükseltecek projelerim var. Hepsini sırayla hayata geçireceğim” diyen Tepebaşı Belediye Başkanı Dt. Ahmet Ataç ile depremi, kentsel dönüşümü, sosyal belediyeciliği ve devam eden projeleri konuştuk.
Yaşanılabilir kentler oluşturmak için Türkiye’nin nasıl bir master plana ihtiyacı var sizce?
Kentsel dönüşüm, şehirleşmenin getirdiği olumsuz durumları şehirlerin üzerinden kaldırmak için yapılan bir dizi dönüşüm yolu. Yaşanılabilirlik için kent değerlerinin yükseltildiği, doğa ve çevre ile uyumlu politikalar geliştirilmeli. Kendi kendine yetebilen kentler, tarımı, hayvancılığı ve sanayisi ile entegre olmalı. Bu kapsamda şehirlerin tarihi ve kültürel dokusunu korumaya, afetlere karşı dirençli bir kent oluşturmaya yönelik güzelleştirme ve iyileştirme çalışmaları yapılmalı. Mümkün olan en kısa sürede büyük projeler ile dönüşümün nihayete erdirilmesi amaçlanır. Şehirler de bizler gibi yaşayan ve değişen organizmalardır. Dolayısıyla dünyanın değişen fiziksel şartlarına ve gelişen teknolojiye adapte olmaları gerekir. Aksi takdirde geçmişte sıkça karşılaştığımız gibi geri getirilemez kayıplar kaçınılmaz olur. Kentsel dönüşüm genel anlamda çarpık kentleşmenin ve gecekondulaşmanın ortadan kaldırılması için yapılan çalışmaları ifade etse de bünyesinde ekonomik ve sosyal gelişmeyi de barındırır.
Ülkemizde yaşanabilir kentler oluşturmak için bir master plandan önce yeni bir anlayışa, ranta değil insan hayatına öncelik veren bir zihniyete ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Devletin tüm kurumları bu amaç için ortak çalışmalı, vatandaşlarımızın can ve mal güvenliği korunmalı ve yaşam kaliteleri yükseltilmeli.
Yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm konusundaki açmazları neler?
Deprem kuşağı üzerinde olan coğrafyamızın binalarının kalitesiz, sağlıksız ve imara aykırı olarak inşası, herhangi bir afette yaşadığımız kronik sorunlar katlanılamaz duruma geldiğinde kentsel dönüşüm gündemimize girmeye başlamıştır. Ülkemizde yürütülen kentsel dönüşüm projelerinin kentlerimizin yaşadığı depremler sonrası oluşan can ve mal güvenliğini tehdit eden kentsel görünümün düzeltilmesine yönelik çalışmalardan oluşması, merkezi yönetimleri -daima- aktif olarak sürecin içinde tutmakta ve yerel yönetimlere dönüşüm için yetki bırakmada çekinceli davranmaktadır. Kentlerden sorumlu olan yerel yönetimler, kentsel dönüşümü gecekondu bölgelerinin ıslahı şeklinde algılandığında ancak devreye girebilmişlerdir.
Kentsel dönüşümü gerçekleştirebilmek için gerekli olan finansal kaynak konusunda yerel yönetimlerin merkezi bütçeden aldıkları payların düşme seyri rollerinin azalmasında etkenlerden bir tanesidir. Nüfusun kentlerde toplanmasına karşılık, kentlerin idaresinden sorumlu yönetim birimi olan belediyelerin görev, yetki ve gelirlerinde paralel bir gelişme olmadı, aksine önemli bir zayıflama ortaya çıktı. Bunun en önemli göstergelerinden biri, belediyelerin bütçe büyüklükleridir.
Ülkemizde kentsel çöküntülerin temel nedenleri denetlenemeyen nüfus hareketleri, yasadışı ve sağlıksız yapılaşma, eski kent merkezleri ve süzülme sürecinden kaynaklanan sorunlar ile deprem olgusudur. Ancak kentsel temel aktörleri olan yerel yönetimlerin finansal ve teknik kaynakları, bu durumu değiştirmek için son derece yetersizdir.
“YATIRIMLARIMIZI REMOURBAN – AKILLI KENTSEL DÖNÜŞÜMÜN HIZLANDIRILMASI PROJESİ İLE TAÇLANDIRDIK”
Kentsel dönüşümle ilgili Tepebaşı Belediyesi’nin yol haritası nedir?
Fiziki şartların artık mevcut durumu kaldıramadığı, yaşam kalitesinin iyice düştüğü nedenleriyle girişilen kentsel dönüşümü; şehirlerimizin ruhunu koruyarak, insan odaklı yerel motiflerin olduğu ve tek tip yapılaşmadan uzak bir model arayışı olarak tekrar düşünmeliyiz.
Marka kent olma yolunun akıllı kent yatırımlarından geçtiği günümüzde, yatırımlarımızı Remourban – Akıllı Kentsel Dönüşümün Hızlandırılması Projesi ile taçlandırdık. Tamamlama sözü verdiğimiz 5 yıllık sürede, 57 villanın dönüşüm kapsamında yenilenmesinin bitirilerek oluşturduğumuz Yaşam Köyü’nde; Alzheimer hastalarını misafir edecek konuk evinden çeşitli etkinliklerin yapılacağı atölyelere kadar toplumun tüm kesimlerinin sosyal hayata katılmasına yardımcı olacak tesisler bulunuyor.
Yaşam Köyü’nde, Alzheimer hastalarını misafir edecek konukevinden, çocuklara oyun alanı oluşturan kreşe, çeşitli etkinliklerin yapılacağı beceri ve sanat atölyesinden, fizyoterapi merkezine kadar toplumun tüm kesimlerinin sosyal hayata katılmasına yardımcı olacak tesisler bulunuyor. Engelli bireylerin çalışma hayatına katılarak çeşitli yerlerde istihdam edilmesine imkan tanıyan İbrahim Ethem Kesikbaş Engelliler Montaj Atölyesi de Yaşam Köyü’nün bir başka önemli bölümü olarak dikkat çekiyor. Yaşam Köyü projesi olarak özetlenebilecek proje toplumun her kesimini ilgilendiren çözümleriyle örnek bir proje. “Akıllı Şehir Projesi” alanında, Avrupa Komisyonu’ndan hibe almaya hak kazanan Türkiye’deki ilk ve tek belediye olma unvanına sahip Tepebaşı Belediyesi olarak hayata geçirdiğimiz Melih Savaş Yaşam Köyü, ülkemizde ve dünyada ses getiren önemli bir proje.
REMOURBAN sürdürülebilir kentsel dönüşüm modeli, uygulayıcı kentler tarafından Valladolid (İspanya), Nottingham (İngiltere) ve Tepebaşı’nda uygulandı ve izleyici kentler tarafından Seraing (Belçika) ve Miskolc (Macaristan)’da geliştirildi. Tepebaşı Belediyesi, enerji, ulaşım ile bilgi ve iletişim teknolojilerini entegre eden vatandaş odaklı bu model ile yeni nesil teknolojileri yapılandırdı, enerji ve kaynak verimliliğini artırdı, organizasyonel ve ekonomik çözümleri öncelikledi, sürdürülebilir ulaşımı geliştirdi ve kentsel alanlarda sera etkisi yaratan zararlı gaz emisyonlarını azalttı.
REMOURBAN Projesi 4 alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlar;
- Enerji Verimliliği
- Sürdürülebilir Ulaşım
- Bilgi ve iletişim teknolojileri.
- Yaygınlaştırma ve Tekrarlanabilirlik
10,570 m²’lik yerleşim alanına sahip Yaşam Köyü’nde bina kabukları mantolandı, pencere ve doğrama sistemleri yenilendi, bölgesel merkezi sisteme geçiş yapıldı, güneş enerji santrali kuruldu, bina ve çevre aydınlatmaları LED armatürlerle değiştirildi. Avrupa Komisyonu enerji tasarruf projelerinde yılda metrekarede 100 kWh, bina iyileştirme bütçesini de maksimum metrekare başına 100 € olarak belirlemiştir. Tepebaşı Belediyesi yılda metrekarede 170 kWh enerji tasarrufu taahhüt ederek maksimum bütçenin de üstüne çıkarak metrekare başına 126 € talep etmiştir. Uygulanan tüm ekolojik iyileştirmeler ile enerji tüketimi metrekarede 274 kWh iken yenilenebilir enerjinin katkısıyla birlikte metrekarede 38 kWh’a düştü. Tepebaşı Belediyesi yılda öngördüğü metrekarede 170 kWh’in çok üstüne çıkarak 235 kWh enerji tasarrufu sağlayarak metrekare başına 126 € hibe almaya hak kazandı. Bina bazında sadece ısıtma ve soğutmada metrekarede 100 kWh enerji ihtiyacı azaltıldı. Enerji performansı bakımından yaklaşık 3 milyon kWh enerji tüketimi pasif yöntemlerle 1 milyon 400 kWh’a düşerek %53 enerji tasarrufu ve %63 karbon emisyonunda azalma sağlandı.
Araç filomuzda bulunan ve fosil yakıt ile çalışan hizmet araçların büyük bir bölümü çevre dostu araçlarla değiştirildi. Bu kapsamda belediye iç hizmetlerinde kullanılmak üzere 22 adet hibrit binek araç ayrıca kamusal hizmetlerde kullanılmak üzere 4 adet %100 elektrikli otobüs alındı. Elektrikli otobüsler, ücretsiz olarak halkın hizmetine sunuldu. Hareketlilik alanında bir başka yenilik olarak; elektrikli bisiklet altyapısı kuruldu. Akıllı ulaşım sistemlerinin sembolü olan 30 adet elektrikli bisiklet, 3 adet kiralama istasyonu ve 45 adet akıllı bisiklet parkı Yaşam Köyü’ne gidiş ve gelişinde konumlandırıldı. Türkiye’de ilk defa elektrikli modellerin kullanıldığı “Paylaşımlı Bisiklet Sistemi” ESPEDAL, proje kapsamında vatandaşlara hizmet vermeyi başladı. Bisikletlerin toplu taşıma araçlarına alternatif olarak kullanımının artırılmasını sağlamak amacı ile de yaklaşık 5 kilometrelik bisiklet yolu düzenlemesi yapıldı. Elektrikli otobüslerde %60’a varan enerji tüketiminde tasarruf, %100 karbon emisyonunda azaltım, hibrit araçlarda %26’a varan enerji tüketiminde tasarruf, %30 karbon emisyonunda azaltım sağlandı.
Proje kapsamındaki uygulamalarından elde edilen yaklaşık 3,000 verinin izlenmesi için “Akıllı Kent İzleme Portalı” oluşturuldu. Bu portal ile genel olarak tüm alanlarda hem tüketilen hem de üretilen enerjinin detayları anlık ya da kümülatif olarak görüntülendi.
Avrupa Birliği’nin Akıllı Kentler’in gelecekteki standart ve politikalarını oluşturmayı ve geliştirmeyi hedeflediği Akıllı Şehir Projeler İşbirliği Manifestosu’na Tepebaşı Belediyesi yol gösterici ve hedef belirleyici rolüyle katkı sağladı. Ayrıca, Avrupa Birliği’nin Akıllı Kentler Bilgi Sistemi tarafından hazırlanan “Akıllı bir kentin oluşturulması: Avrupa çapında en iyi uygulamalar” adlı yol gösterici kitabında REMOURBAN da yer aldı. Avrupa’da öne çıkan akıllı kent stratejileri ve en iyi uygulama örneklerinin incelendiği söz konusu kitabın amacı, kentlerin bütüncül ve koordineli yönetişim ile yerel ve küresel ölçekte karşılaştıkları zorlukları nasıl aşarak başarıya ulaştığının yol haritalarıyla birlikte açıklanmasıdır.
Birazda sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda farkındalık oluşturan projelerinizi konuşalım… Neler söylemek istersiniz?
* Belde Evleri
Tepebaşı bölgesinde yaşayan vatandaşların daha iyi hizmet alabilmesi, adına oluşturduğumuz Belde Evleri’nden genç, yaşlı, kadın, erkek, çocuk binlerce vatandaş; eğitim, hobi, spor ve müzik kurslarından ücretsiz olarak yararlanabiliyor. Bölge genelinde 25 noktada hizmet veren Belde Evleri’nde bugüne kadar yetişkinler ve çocuklar için çok sayıda branşta kurs düzenledik. Bu eğitimlere on binlerce Eskişehirli katılım gösterdi. Her yaştan insanı bir araya getiren, paylaşma ve yardımlaşma mutluluğunun yaşandığı Belde Evlerimize 20 yılı aşkın süredir sahip çıkanların başında ise Eskişehirli kadınlar geliyor.
* Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu
Dünya çapında düzenlediğimiz sanat organizasyonlarından Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu, 2022 yılında 15. kez düzenlendi. Günümüzde tuğla ve kiremit, kentimizin belleği ve kimliği haline geldi ve 220 adet eser kazanırken, 130’a yakın da sanatçıyı konuk ettik. Her yıl Eylül ayında düzenlediğimiz etkinliğimiz ile yaklaşık 200 eser ortaya çıkarken bu eserleri parklarımızda ve belediye hizmet binamızda sergiliyoruz.
* Şirintepe Çocuk Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği / 2013
2013 yılında Şirintepe Mahallesi’nde hizmete açtığımız ve hiçbir ücret talep edilmeyen polikliniğimizde bugüne kadar on binlerce çocuk sağlık taramasından geçirildi. Türkiye’de 4’üncü Eskişehir’de ilk olan polikliniğimizde taramadan geçirilen çocuklarımızın sayısı 65 bin 260’a ulaştı. 2013’ten günümüze okul ile taraması yapılan çocuklarımızın sayısı ise 25 bin 250 oldu. Sadece Tepebaşı’nın değil Eskişehir’in de örnek gösterildiği bir yer haline gelen poliklinikte çocuklarımız, tamamen kendileri için tasarlanmış merkezde çizgi filmler izliyor, eğitimlere katılıyor ve bir yandan da hayatları boyunca kullanacakları sağlıklı dişlere kavuşuyor. Merkezimizde sadece ağız sağlığı ile ilgilenmeyip, 4-18 yaş grubu çocuklarımıza psikolojik danışmanlık hizmeti de sunuyoruz.
* Engelliler Montaj Atölyesi / 2019 –
Tepebaşı Belediyesi olarak engelli bireylerimizin topluma dahil olması, kendilerini geliştirmeleri ve özgüvenlerini kazanmaları adına Türkiye’de ilk olan çalışmaları hayata geçiriyoruz. Bu projelerden Engelliler Montaj Atölyesi ile özel yavrularımız öğreniyor, üretiyor ve istihdam edilerek kazanç sağlıyor. Melih Savaş Yaşam Köyü’nde yer alan İbrahim Ethem Kesikbaş Engelliler Montaj Atölyesi’nin ardından Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB) iş birliğinde Türkiye’de ilk ve tek olma özelliği ile hizmet veren Engelliler Montaj Atölyesi’nde özel bireyler, iş hayatına katılıyor. Bu, tam anlamıyla hobi değil istihdam projesidir. 2 merkezde montajı yapılan ürün sayısı 12 buçuk milyona ulaşırken istihdam edilen özel birey sayısı ise 46 oldu.
* İki Elin Sesi Var Çocuk Senfoni Orkestrası ve Koroları
Tepebaşı Belediyesi İki Elin Sesi Var Çocuk Senfoni Orkestrası, kurduğumuz günden bu yana başarıdan başarıya koştu. 7-17 yaş arası tüm çocuklarımız herhangi bir ücret ödemeden, yetenek sınavından geçmeden, akranları ile birlikte müzik yapıyor. Elde ettiği başarılar ile ünü Türkiye sınırlarını aşan orkestramız, Türkiye’de türünün ilk örneği olarak bugüne kadar Fazıl Say, Şefika Kutluer, Rengim Gökmen, Gülsin Onay, Efdal Altun gibi birçok usta ile de aynı sahneyi paylaştı ve birçok ödüle layık görüldü.
“TÜRKİYE’NİN ELEKTRİKLİ OTOBÜS KULLANAN İLK BELEDİYESİYİZ”
Değişim ve dönüşüm adına teknolojiden ne ölçüde yararlanmaktasınız?
Biz, Türkiye’nin elektrikli otobüs kullanan ilk belediyesiyiz. Hizmet binamıza ardından birçok merkezimize kurduğumuz güneş enerji santralimiz ile bu alanda da öncü konumdayız. Bu üretim ile elektrik ihtiyacımızın yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyoruz. 2015’ten bu yana tonlarca karbondioksit salınımının da önüne geçmiş durumdayız.
2015 yılında hizmete açılan Mustafa Kemal Atatürk Spor Kompleksi Su Sporları Merkezi, yeşil bina özelliğine sahip bir tesis olarak dikkat çekiyor. Merkez, çevre dostu enerji tasarrufu alanında yeşil bina uygulamalarını uluslararası alanda sertifikalandıran LEED Sertifikasını Altın Puan kriteri ile alan Türkiye’nin ilk kamu binası olma özelliğini de taşıyor. Tesis, Amerika Birleşik Devletleri Yeşil Bina Konseyi’ne (U.S. Green Building Council – LEED) başvurularak alınan sertifika ile Türkiye’de sertifikaya sahip 11 bina arasında yer alıyor.
Akıllı bir bina olarak tasarlanan merkez, solar ısıtma devresi ve çatısındaki güneş enerji santrali sayesinde elektrik ihtiyacının bir kısmını da kendisi üretirken, yağmur sularını depolayarak bahçe sulamasında kullanılmasını sağlıyor.
Teknolojiyi vatandaşlarımız yararına kullandığımız bir diğer çalışmamız ise Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi. Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi; havanın ve toprağın sıcaklık, yağış, rüzgar, nem, güneşlenme değerlerini belirleyerek bu değerlerin anlık ve uzun süreli kayıt altına alır. Elde edilen değerleri, bitkisel üretim için yorumlar ve üreticiye sunarak gerekli önlemlerin alınmasını sağlar. Bu sistem sayesinde üretici; ürününün kalitesini yükseltirken, maliyetlerini de kontrol altında tutabiliyor. Gübre, ilaç, sulama ve benzeri giderlerden tasarruf sağlayan üretici, hastalıkları zarara uğramadan tahminleyip önlemini alabiliyor. Ayrıca sistem sayesinde, ekim yapılan alanlardaki iç ve dış iklim değerleri ile ani değişimler de anlık olarak takip edebiliyor.
Tepebaşı Belediyesi’nin Türkiye’deki ilk ve tek akıllı şehir projesi Remourban kapsamında 2018 yılında kent halkının kullanımına sunulan, yine Türkiye’de ilk defa akıllı ve elektrikli modellerin yer aldığı ‘Paylaşımlı Bisiklet Sistemi’ ESPEDAL ile Eskişehirlilere sağlıklı ve alternatif bir ulaşım modeli sağlanıyor.
ESPEDAL sistemi ile 30 elektrikli ve akıllı bisiklet hizmet veriyor. Bisikletlere, Tepebaşı Belediyesi Ana Hizmet Binası, Melih Savaş Yaşam Köyü, Yılmaz Büyükerşen Bulvarı (Espark AVM önü) ve Güllük Mahalle Muhtarlığı önünde bulunan istasyonlardan ulaşılabiliyor.
Öğrenci Dostu Tepebaşı’nın paylaşımlı bisiklet sistemi, Türkiye’nin en uygun fiyatı ile hizmet veriyor. Ücretsiz şekilde üye olunan ESPEDAL ile bisikletler saatlik 2 TL ücret karşılığında kullanılabiliyor. Vatandaşlar, ESPEDAL mobil uygulamasını telefonlarına Play Store üzerinden indirebiliyor.
2023 yılı için daha çok hangi projelere odaklandınız?
Son yıllarda pandemi ile geçirdiğimiz zaman ve harcadığımız enerjinin ardından ne yazık ki 2023 yılına da yaşadığımız deprem felaketi damga vurdu.
Tepebaşı Belediyesi olarak, bölgeye ulaşan ilk yerel yönetimlerden biri olduk. 11 ili vuran depremlerin ardından bölgede yardım faaliyetlerini sürdüren Tepebaşı Belediyesi, felaketin ilk gününden itibaren gerek arama-kurtarma, gerekse yardım tırlarıyla bölgeye destek oldu. Depremin ikinci günü bölgede ilk sıcak yemek servisi yapan belediye olduk. Üretimin önemine inandığımız için yem sıkıntısı çeken üreticilerimiz için kamyonlarla bölgeye yem taşıdık. Ramazan ayının gelmesiyle birlikte sahur yemeği ile Hatay Arsuz’da 5 bin vatandaşın yanındaydık.
2 Mart tarihinden bu yana Tepebaşı Belediyesi öncülüğünde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Türk Dişhekimleri Birliği, Eskişehir Diş Hekimleri Odası ve Diş Malzemeleri Sanayicileri ve İşadamları Derneği (DİŞSİAD) iş birliğinde hazırlanan Mobil Diş Kliniği aracı, diş tedavisi için gerekli olan ekipmanlar ile birlikte Hatay’ın Samandağ ilçesinde depremzede vatandaşlara ücretsiz hizmet verdi. Eskişehir başta olmak üzere İzmir, Sakarya, Bursa, Ankara ve Antalya’dan gönüllü olarak bölgeye giden 23 diş hekimi 3 bin 150 depremzedeye hizmet verdi.
2023 yılı ne yazık ki ekonomik kriz gölgesindeki olumsuz mali şartların yanında bir de deprem felaketine odaklandığımız bir yıl olarak başladı. Ancak her şeye rağmen, belediyecilik çalışmalarımızı başarı ile sürdürerek kent halkına hizmet sunmaya devam edeceğiz.
Hedefleriniz açısından son dört yıllık icraat döneminizi değerlendirebilir misiniz?
Hem bir belediye başkanı hem de bir hekim olarak, kentimizin ihtiyaçlarını en doğru şekilde tespit ediyor, çözüm odaklı çalışıyoruz.
Bugüne kadar hayata geçirdiğimiz Engelliler Montaj Atölyesi, İki Elin Sesi Var Senfoni Orkestrası, Tepebaşı Kuluçka Merkezi gibi uygulamalarımız Türkiye’ye örnek oldu.
Bugüne kadar kentim için hayal ettiğim her şeyi yaptım. Bundan sonrası için de kentimizin, vatandaşlarımızın refah ve yaşam kalitesini yükseltecek projelerim var. Hepsini sırayla hayata geçireceğim.
