Ekim için 4.170-4.450 dolar aralığında geniş bir bant beklediğimi, 4.170 doların altında kalıcılık sağlanması halinde 4.000 doların yeniden test edilebileceğini belirtmiştim. Ay boyunca yukarı yönlü hareketler sınırlı kalırken alt bant aşağı kırıldı. Ons altın, yazının kaleme alındığı tarih itibarıyla 4.121 dolarda bulunuyor ve kısa vadeli hareketli ortalamalarının altında işlem görüyor. Bu görünüm satış baskısının sürdüğüne işaret ederken 4.000 dolar henüz test edilmedi. Geçen ay, ABD 10 yıllık tahvil getirisi %5’i aşmasına ve Fed’in üç yıl sonra ilk kez faiz artırmasına rağmen altının 4.200 doların üzerinde kalmasını merkez bankalarının oluşturduğu talep desteğiyle ilişkilendirmiştim. Ancak bu desteğin de kırılması, yükselen faizlerin fiyatlar üzerindeki baskısının ağır bastığını gösteriyor. Dolayısıyla temel görüşümü koruyorum: Altının yönünü jeopolitik risklerden çok faiz görünümü belirlemeye devam ediyor. Ekim ayında zayıf istihdam verisi dahi bu görünümü değiştirmeye yetmedi.
İlk olarak Fed cephesindeki gelişmelere bakalım. Geçen ay iki senaryo çizmiştim. Güçlü istihdam ve yüksek enflasyon, ekim artışı beklentisini güçlendirerek altını baskılayacaktı. Zayıf istihdam ise faiz artışını aralığa öteleyerek altına nefes aldıracaktı. Ekim verileri bu iki senaryonun izlerini birlikte taşıdı. Eylül ayında tarım dışı istihdam yalnızca 29 bin arttı; beklenti 84 bindi. İşsizlik oranı %4,2’ye yükselirken önceki iki aya ilişkin istihdam verileri toplam 60 bin aşağı revize edildi. Rapor öncesinde %70 civarında olan ekim faiz artışı olasılığı yaklaşık %14’e geriledi. Ancak ardından açıklanan enflasyon verisi görünümü yeniden değiştirdi. Yıllık TÜFE %3,7’ye, çekirdek TÜFE ise %2,6’ya yükseldi. Benzindeki %9,1’lik aylık artış, manşet enflasyondaki aylık artışın yarısından fazlasını açıkladı. Fed tutanakları, üyelerin çoğunun yıl sonuna kadar bir faiz artışını daha uygun gördüğünü ortaya koydu. Waller de artışların sürebileceğini, ancak ekim ayında gerçekleşmeyebileceğini belirtti. Sonuçta ekim artışı olasılığı %17 civarına inerken aralık artışı olasılığı %94’e yükseldi. Dolayısıyla faiz artışının zamanlamasında aralık öne çıktı. Altının toparlanmakta zorlanmasının temel nedeni, sıkılaşma beklentisinin ortadan kalkmaması, yalnızca ertelenmesi. Bu satırlar yazılırken piyasa, 28 Ekim toplantısında faizin %3,75-4,00 aralığında sabit tutulmasını büyük ölçüde fiyatlıyordu; FedWatch’a göre bu olasılık %85 civarındaydı. Bu nedenle faiz kararından çok, karar metni ve Warsh’ın aralık ayına ilişkin mesajları belirleyici olacak. Aralık artışını teyit eden bir ton mevcut fiyatlamayı önemli ölçüde değiştirmeyebilir. Piyasanın büyük ölçüde dışladığı bir ekim artışı ise altında sert satış baskısı yaratabilir. Buna karşılık aralığa ilişkin daha temkinli bir dil, toparlanma alanı oluşturabilir. Karar sonrasında 29 Ekim’de eylül PCE verisi, 6 Kasım’da ekim istihdam raporu ve 9 Aralık’ta Fed’in faiz kararıyla yeni projeksiyonları açıklanacak. Kasım TÜFE verisi ise 10 Aralık’ta gelecek. Özellikle aralık projeksiyonlarını kritik görüyorum. Eylülde 18 üyenin dördü yıl sonuna kadar iki faiz artışı öngörüyordu. Ekimde artış gelmezse ikinci artış beklentisinin 2027’ye taşınması gerekecek. 2027 medyanın %4,1’in üzerine çıkması, piyasanın tek bir faiz artışından ziyade yeni bir sıkılaşma döngüsünü fiyatlamasına yol açabilir. Güçlü istihdam ve enerji kaynaklı enflasyon bu riski artırırken, istihdamdaki zayıflığın derinleşmesi aralık artışını sorgulatarak altına destek sağlayabilir. Altın fiyatlamasında ikinci önemli unsur, uzun vadeli tahvil getirileri ve özellikle reel faizlerdeki yükseliş. Geçen ay 10 yıllık tahvil getirisinin %5,04 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını yazmıştım. Sonrasında yükseliş hızlandı ve getiri ekim başında %5,35’e çıkarak 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Şu anda %5,1 civarında bulunuyor. Altın açısından daha önemli olan enflasyona endeksli 10 yıllık tahvilin reel getirisi ise yılbaşındaki %1,90’dan %2,94’e yükseldi. Bu artış, faiz getirisi bulunmayan altının elde tutulmasının fırsat maliyetini belirgin biçimde artırıyor. Benzer baskı küresel tahvil piyasalarında da görülüyor. İngiltere’de tahvil getirileri 2008’den bu yana en yüksek seviyelerde bulunurken Fransa’nın 10 yıllık getirisi %5’e yaklaşıyor.
Petrol de bu görünümün önemli belirleyicilerinden biri. Geçen ay kapandığını belirttiğim Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı yeniden çalışmaya başladı. Ancak sağlanan rahatlama, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırılarıyla sınırlı kaldı. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışının savaş öncesi seviyelerin yaklaşık %30 altında kalması, arz endişelerini canlı tuttu. Vadeli Brent beş ayın zirvesine yakın 109 dolara yükselirken ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin yayımladığı spot Brent fiyatı 14 Ekim’de 126,55 dolara ulaştı. Eylül enflasyonunda benzin fiyatlarının yarattığı baskı, petrol kaynaklı maliyet artışlarının Fed politikasına nasıl yansıdığını gösteriyor.
Peki, 4.200 dolarda korunamayan tabana rağmen altın talebinde nasıl bir görünüm var? Dünya Altın Konseyi verilerine göre merkez bankaları ağustosta net 39 ton alım yaptı ve yılbaşından bu yana raporlanan alımlar 170 tona ulaştı. Çin Merkez Bankası eylülde 21 tonla son üç yılın en yüksek aylık alımını gerçekleştirdi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da üç aylık net satışın ardından ağustosta 3 tonluk alıma döndü. Altın ETF’lerindeki toplam varlıklar ise 4.256 tonla rekor seviyeye ulaştı.
Buna rağmen altın eylülde %8,5 değer kaybetti. Bu ayrışma, merkez bankaları ve ETF kaynaklı talebin düşüşü sınırladığını, ancak yükselen reel faizler karşısında fiyatları yukarı taşımakta yetersiz kaldığını gösteriyor. Dolayısıyla yapısal talep desteği sürse de fiyat açısından denge bölgesi daha aşağı seviyelere kaymış görünüyor. Kurumların kısa vadeli beklentileri de temkinli. Capital Economics, Fed faiz artırımlarını sürdürdükçe altının yıl sonuna kadar kademeli gerileyebileceğini öngörürken TD Securities, fiyatların bant hareketinde alt sınıra yakın seyrettiğini belirtiyor. Jeopolitik gelişmelerde ise odak, ABD ara seçimleri öncesindeki olası ateşkesten seçim sonrasındaki tırmanma riskine kaydı. Trump, İran’ın ateşkes ve Hürmüz’ün yeniden açılmasını içeren teklifini yetersiz bularak reddetti.
Seçimlerden önce İran’a saldırı düzenlenmeyeceğini açıklasa da seçim sonrasında askeri tırmanma ihtimali gündemde kalıyor. İran Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, ülkesinin Hürmüz üzerinde kontrol kurmaktan başka seçeneği olmadığını belirtti. Conference Board’un değerlendirmesine göre çatışmanın sona erme takvimi büyük olasılıkla ara seçimlerin ötesine uzadı. Bu nedenle seçim sonrası olası bir tırmanma, petrol fiyatları ve enflasyon beklentileri üzerinden faizleri yukarı taşıyarak altını baskılayabilir. Ateşkes ise kısa vadede jeopolitik risk primini azaltırken, enflasyon ve Fed beklentilerindeki gevşeme yoluyla orta vadede altını destekleyebilir. Fed bağımsızlığına ilişkin tartışmalar da gündemde.
Trump faizlerin %1 veya altına inmesini savunurken Fed’in aralık için faiz artışını masada tutması politika ayrışmasını gösteriyor. Ara seçimleri altın açısından belirli bir yön oluşturmaktan çok, fiyat oynaklığını artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriyorum. Teknik görünümde eylül ayına kıyasla belirgin bir zayıflama söz konusu. Eylül sonunda 4.400 dolara doğru gelişen tepki, önemli direnç bölgesi aşılamadığı için kalıcı olamadı. Fed kararının ardından eylül ortasında test edilen destek bölgesinin ekim başında aşağı kırılmasıyla ons altın, tüm önemli hareketli ortalamalarının altına geriledi. Ortalamaların da aşağı yönlü seyretmesi teknik görünümdeki zayıflığı destekliyor.
Kısa vadede ilk dirençler hareketli ortalamaların bulunduğu bölgede yer alırken, 4.235-4.250 dolar aralığı teknik görünümün iyileşmesi açısından kritik önem taşıyor. Bu bölgenin aşılması halinde 4.300 dolar ve üzerindeki dirençler gündeme gelebilir. Aşağıda ise ekim ayında oluşan bandın alt sınırı ve ardından 4.000 dolar seviyesi izlenmeli. Bu desteğin kırılması durumunda düşüş kanalının alt bantları gündeme gelebilir. RSI aşırı satım bölgesine uzak seyrederken MACD’de toparlanma işaretleri görülüyor. Ancak göstergeler henüz kalıcı bir yükseliş sinyali üretmiyor.
Kasım ayında ons altında 4.000-4.300 dolar aralığında geniş bir bant hareketi bekliyorum. Bu bant içerisinde 4.235-4.250 bölgesi ilk önemli direnç konumunda. Bölgenin aşılması 4.300 doların yeniden test edilmesini sağlayabilir. Yukarı yönlü hareketin güç kazanması için 4.300 dolar üzerinde kalıcılık sağlanmasını önemli görüyorum. Bu durumda bir sonraki direnç bölgesi gündeme gelebilir. Aşağı yönlü hareketlerde ise 4.000 dolar desteği belirleyici olacak. Bu seviyenin altında kalıcılık sağlanması, düşüşün derinleşmesi riskini artırabilir. Bandın yönünü Fed’in faiz kararından çok, aralık ayına ilişkin mesajlar, ABD istihdam verileri ve seçim sonrasında petrol fiyatlarının seyri belirleyecek. Bu süreçte yükselişleri takip ederek pozisyon artırmak yerine, geri çekilmelerde kademeli alımlarla ortalama maliyeti düşürmenin daha sağlıklı olacağı görüşümü koruyorum.
Geçen ay beklentimi iki koşula bağlamıştım. İlki, Fed’in faiz patikasının yeniden yukarı revize edilmemesiydi. Bu koşulun en önemli sınavı aralık ayındaki projeksiyonlar olacak. Şimdilik bu koşul bozulmadı; ancak çekirdek enflasyondaki hızlanma riski artırdı. İkinci koşul ise ara seçimler öncesinde petrolde ateşkes kaynaklı sert bir gerileme veya yeni bir tırmanmayla kontrolsüz yükseliş yaşanmamasıydı.
Vadeli Brent’in 110 doların altında kalmasına ve ABD 10 yıllık tahvil getirisinin zirvesinden gerilemesine rağmen spot petrol fiyatlarındaki yüksek seyir, fiziki piyasadaki baskının sürdüğünü gösteriyor. Kasım için iki temel risk öne çıkıyor: Aralık projeksiyonlarında faiz beklentilerinin yukarı revize edilmesi ve seçim sonrasında İran cephesindeki olası tırmanmanın petrol fiyatlarında kontrolsüz yükselişe yol açması. Bu risklerden birinin gerçekleşmesi, altında daha sert fiyat hareketlerine neden olabilir.
Bu nedenle temel görüşümü koruyorum: Petrol kaynaklı enflasyon baskısının faizleri yeniden yukarı taşıdığı bir senaryoda altın, güvenli liman özelliğine rağmen ilk aşamada değer kaybedebilir.
