Türkiye’nin poliüretan sektöründe önemli bir üretim potansiyeline sahip olduğunu ancak ham maddede dışa bağımlılık, yüksek maliyetler ve finansmana erişim sorunlarının büyümeyi sınırlandırdığına dikkat çeken Poliüretan Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği (POLYDER) Başkanı F. Müge Pınar; rekabetin geleceğini yenilikçi teknolojilerin, nitelikli insan kaynağının ve yüksek katma değerli üretimin belirleyeceğini söylüyor.
Küresel sanayinin teknolojik dönüşümünde stratejik önemi giderek artan poliüretan sektörü; otomotivden inşaata, mobilyadan sağlık teknolojilerine kadar geniş kullanım alanıyla modern üretimin vazgeçilmez bileşenleri arasında yer alıyor. Hafiflik, dayanıklılık, esneklik ve enerji verimliliği gibi özellikleriyle farklı endüstrilerin gelişimine katkı sağlayan poliüretan, yüksek katma değerli üretim ve sürdürülebilirlik hedefleri açısından da önemli fırsatlar barındırıyor. Türkiye ise güçlü sanayi altyapısı, genç nüfusu ve stratejik coğrafi konumuyla bu dönüşümde daha etkin rol üstlenebilecek ülkeler arasında bulunuyor.
Poliüretan Sanayicileri ve İthalatçıları Derneği (POLYDER) Başkanı F. Müge Pınar, Türkiye’nin mevcut potansiyelinin doğru stratejilerle çok daha ileri taşınabileceğine inanıyor. Sektörün geleceğinde üniversite-sanayi iş birliğinin, mesleki eğitimin ve yeni nesil teknolojilerin belirleyici olacağını vurgulayan Pınar, 11-13 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek PU Expo İstanbul 2026’nın da bu vizyonun somut adımlarından biri olduğunu belirtiyor. Sayın Müge Pınar ile poliüretan sanayisinin ekonomik görünümünü, rekabet koşullarını, yeşil dönüşümü ve sektörün gelecek hedeflerini konuştuk.
Türkiye’nin poliüretan sektöründeki ekonomik büyüklüğünü ve küresel pazardaki konumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Poliüretan, dünyada sürekli gelişen ve kullanım alanları genişleyen önemli bir sektör. Küresel pazarın yaklaşık 80 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını, Türkiye’nin de bu pazardan yaklaşık yüzde 2 pay aldığını söyleyebiliriz. Türkiye, Avrupa’da önemli bir konumda bulunuyor. Sektörümüzün en büyük avantajı, gelişime son derece açık olması. Yeni malzemeler ve uygulama alanları ortaya çıkıyor. Türkiye’nin genç nüfusu da bu gelişimi destekleyen önemli bir unsur. Elbette ekonomik dalgalanmalar, ham madde fiyatları, lojistik maliyetleri ve küresel gelişmeler bizi etkiliyor. Ancak bütün bu zorluklara rağmen Türkiye’de poliüretan sektörünün geleceğini oldukça parlak görüyorum.
Sektör yeni yatırımcılara ve girişimcilere ne ölçüde fırsat sunuyor?
Poliüretan hayatımızın hemen her alanında bulunuyor. Kullandığımız yastıklardan otomobillere, yalıtım malzemelerinden tıbbi uygulamalara kadar son derece geniş bir kullanım alanına sahip. Dolayısıyla yeni oyuncular için önemli fırsatlar var. Ancak burada belirleyici olan farklılaşabilmek. Geleneksel ürünlerde rekabet giderek zorlaşıyor. Buna karşılık yenilikçi, özel kullanım alanlarına yönelik ve yüksek katma değerli ürünler geliştiren girişimciler için ciddi bir potansiyel bulunuyor. Geleceğin rekabeti yalnızca üretim miktarıyla değil, geliştirilen ürünün niteliğiyle şekillenecek.
Türkiye’nin poliüretan üretiminde yerlilik oranı nedir? İthalata bağımlılığı azaltmak mümkün mü?
Poliüretan üretiminin temelinde poliol ve izosiyanat bulunuyor. Bu malzemelere farklı katkılar ekleyerek çok sert, esnek veya yumuşak ürünler elde edebiliyoruz. Ancak temel ham maddelerimizi büyük ölçüde ithal etmek zorundayız. Türkiye’de poliol karışımları hazırlanıyor, sistemler geliştiriliyor ve bunların ihracatı gerçekleştiriliyor. Bu açıdan önemli bir üretim kabiliyetimiz var. Fakat temel girdilere baktığımızda dışa bağımlılık devam ediyor. Yerlileşme için büyük uluslararası üreticilerin Türkiye’ye yatırım yapmasını sağlamak ve teknoloji transferini desteklemek gerekiyor. Bunun yanında Türkiye’yi güvenilir bir ticaret ve dağıtım merkezi olarak konumlandırabiliriz. Uygun ekonomik koşullar oluşturulduğunda ülkemiz bölgesel bir merkez hâline gelebilir.
Sektörün katma değer üretme kapasitesini artırmak için hangi alanlara odaklanılması gerekiyor?
Aslında poliüretan doğrudan olduğu kadar dolaylı olarak da önemli katma değer yaratıyor. Örneğin ihraç edilen bir otomobilin koltuğunda, direksiyonunda veya farklı bileşenlerinde poliüretan bulunuyor. Mobilya ve yalıtım ürünlerinde de benzer bir durum söz konusu. Dolayısıyla yalnızca ham madde veya sistem ihracatına odaklanmamalıyız. Nihai ürünlerin kalitesini ve çeşitliliğini artırarak çok daha yüksek ekonomik değer oluşturabiliriz. Özellikle niş ürünler geliştirmek, yeni teknolojileri takip etmek ve araştırma faaliyetlerine ağırlık vermek gerekiyor.
Üniversite-sanayi iş birliğini yeterli buluyor musunuz? Türkiye’nin insan kaynağı konusunda nasıl bir dönüşüme ihtiyacı var?
Türkiye’de üniversite sayısı önemli ölçüde arttı. Ancak bu gelişimin sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağına aynı ölçüde yansıdığını söylemek zor. Bana göre teknik eğitim kurumlarına daha fazla önem verilmeliydi. Çünkü sanayide ciddi bir ara eleman eksikliği bulunuyor. Herkesin mühendis veya beyaz yakalı çalışan olması gerekmiyor. Üretimin içinde yetişen, teknik becerileri güçlü insanlara ihtiyacımız var. Eğitim ile üretimin birlikte yürüdüğü modeller geliştirmeliyiz. Gençler bir yandan eğitimlerine devam ederken diğer yandan iş hayatında deneyim kazanabilmeli. Bu yaklaşım hem mesleki yetkinliği hem de işletmelere bağlılığı güçlendirecektir.
POLYDER olarak üniversiteler ve genç girişimcilerle hangi çalışmaları yürütüyorsunuz?
Üniversite-sanayi iş birliğini son derece önemsiyoruz. Geçtiğimiz yıl ilk poliüretan kongremizi gerçekleştirdik ve oldukça verimli sonuçlar aldık. Bu organizasyonu geleneksel hâle getirmeyi hedefliyoruz. Üniversitelerin çalışmalarına daha fazla alan açmak, girişimcileri desteklemek ve yeni projelerin gelişmesine katkı sağlamak istiyoruz. Özellikle start-up’ların sektöre kazandırılması önceliklerimiz arasında. Üniversiteler önemli çalışmalar yürütüyor ancak eğitimin ve gelişimin yalnızca üniversitelerin sorumluluğunda kalmaması gerekiyor. Sivil toplum kuruluşları olarak bizim de gençlere yol göstermemiz, onları cesaretlendirmemiz ve sektörle buluşturmamız gerekiyor.
Artan üretim maliyetleri ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler sanayicinin yatırım kararlarını nasıl etkiliyor?
Enerji, işçilik ve diğer girdi maliyetlerindeki artışlar doğal olarak yatırım iştahını olumsuz etkiliyor. Sanayici bir taraftan üretimini sürdürmeye, diğer taraftan geleceğe yatırım yapmaya çalışıyor. Bu koşullarda yeni yatırımlar gerçekleştirmek kolay değil. Ancak kriz dönemlerinde yatırım yapabilen işletmelerin gelecekte önemli avantajlar elde edebileceğine inanıyorum. Elbette herkesin bunu gerçekleştirecek finansal gücü bulunmuyor. Bu nedenle yatırım ortamının iyileştirilmesi ve finansman kaynaklarının daha planlı kullanılması gerekiyor. Üretim olmadan sürdürülebilir büyüme sağlanamaz. Hem kamu yönetiminin hem de işletmelerin kaynak kullanımında daha öngörülü davranması büyük önem taşıyor.
Çin başta olmak üzere uluslararası üreticilerle rekabette Türkiye nasıl bir strateji izlemeli?
Çin, sektörümüzde önemli bir rakip. Ancak Çinli üreticilerin de giderek daha ileri teknolojiye ve yüksek nitelikli ürünlere yöneldiğini görüyoruz. Bu dönüşüm küresel pazarda yeni fırsatlar oluşturabilir. Türkiye’nin bu fırsatları değerlendirebilmesi için üretim kalitesini yükseltmesi, ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi ve yeni ürünler geliştirmesi gerekiyor. Sadece fiyat üzerinden rekabet etmek sürdürülebilir değil. Teknoloji, kalite ve yenilikçilik üzerinden farklılaşabilirsek uluslararası pazarlarda çok daha güçlü bir konuma ulaşabiliriz.
Yeşil dönüşüm sektöre yeni maliyetler mi getiriyor, yoksa yeni fırsatlar mı oluşturuyor?
Aslında poliüretan sektöründe çevre odaklı dönüşüm 1990’lı yıllardan itibaren başladı. Ozon tabakasına zarar veren maddelerin yerine alternatiflerin geliştirilmesi, daha düşük emisyonlu ürünlere yönelinmesi bu sürecin önemli aşamalarıydı. Bugün sürdürülebilirlik çok daha fazla konuşuluyor. Elbette yeni standartlar beraberinde maliyetler getiriyor ancak çevrenin korunması konusunda somut adımlar atılması gerekiyor. Poliüretan burada önemli avantajlar sunuyor. Örneğin yalıtım uygulamalarında enerji kayıplarını azaltıyor, hafif malzemeler sayesinde farklı endüstrilerde verimliliğe katkı sağlıyor. Rüzgâr enerjisi gibi yenilenebilir enerji uygulamalarında da kullanılabiliyor. Dolayısıyla poliüretanı yalnızca çevresel yükümlülükler açısından değil, enerji tasarrufuna sağladığı katkılar üzerinden de değerlendirmeliyiz.
Avrupa’nın çevre ve kimyasal güvenliği standartlarına uyum Türk sanayicisini nasıl etkileyecek?
Bu süreçte işletmelerin uyum kabiliyeti belirleyici olacak. Yeni düzenlemeler özellikle KOBİ’ler açısından önemli maliyetler oluşturabiliyor. Kimyasal kayıt, test ve analiz süreçleri ciddi kaynak gerektiriyor. Önümüzdeki dönemde laboratuvar altyapısının önemi daha da artacak. Türkiye’deki test ve teknoloji merkezlerinin yetkinliklerinin geliştirilmesi, uluslararası kabul gören analiz imkânlarının yaygınlaştırılması sanayicinin yükünü hafifletebilir. Bu nedenle teknik altyapıya yapılacak yatırımları sektörün rekabet gücü açısından önemli görüyorum.
POLYDER’in kamu yönetiminden temel beklentileri nelerdir?
Finansmana erişim ve yatırım teşvikleri sektör açısından önemli başlıklar. Bunun yanında bazı ham maddelere ilişkin uygulamaların iyileştirilmesi, yenilikçi üretimin desteklenmesi ve sektörün gelişimini kolaylaştıracak düzenlemeler yapılması gerekiyor. Biz dernek olarak yalnızca sorunları dile getirmekle yetinmek istemiyoruz. Çalışma grupları oluşturarak ortak meseleleri değerlendiriyor, gerektiğinde bakanlıklarla ve İstanbul Ticaret Odası gibi kurumlarla iletişime geçiyoruz. Çözüm üretme sorumluluğunu da üstlenmeye çalışıyoruz.
Türkiye’nin poliüretan ihracat potansiyeli yeterince değerlendiriliyor mu?
Türkiye aslında hem doğrudan hem de dolaylı poliüretan ihracatçısı. Mobilya, otomotiv, yalıtım ve çeşitli sanayi ürünlerinin ihracatında poliüretan önemli bir bileşen olarak yer alıyor. Bu nedenle sektörün ihracat gücünü yalnızca doğrudan poliüretan satışları üzerinden değerlendirmek doğru olmaz. İstanbul, İzmir, Bursa ve Gaziantep gibi şehirlerde farklı kullanım alanlarına yönelik üretim kümelenmeleri bulunuyor. Bu kapasiteyi Anadolu’ya daha fazla yaygınlaştırmak, üreticilerin bilgi birikimini geliştirmek ve kalite standartlarını güçlendirmek gerekiyor.
11-13 Kasım 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek PU Expo İstanbul 2026’yı önceki organizasyonlardan ayıran temel özellikler neler olacak?
Fuarın yalnızca ürünlerin sergilendiği geleneksel bir organizasyon olmasını istemiyoruz. Üreticilerin, teknoloji sağlayıcılarının, üniversitelerin ve nihai kullanıcıların bir araya gelerek yeni çözümler geliştirebildiği bir platform hedefliyoruz. İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenlenecek organizasyonda inovasyon, uygulamalı üretim ve eğitim faaliyetleri önemli yer tutacak. Amacımız, uluslararası ölçekte ilgi gören, katılımcıların her yıl yeni teknolojileri keşfetmek için heyecanla beklediği nitelikli bir fuar oluşturmak.
Fuar kapsamında hayata geçirilecek PU Select alanında ziyaretçileri hangi yenilikler bekliyor?
PU Select, “Getir, üret, incele” yaklaşımıyla tasarlanan bir demo ve inovasyon alanı olacak. İNOVENSO, İstanbul Arel Üniversitesi Polimer Teknolojileri ve Kompozit Uygulama ve Araştırma Merkezi ile TEKAFOS’un katkılarıyla oluşturulacak platformda firmalar kendi ham maddeleri ve formülasyonlarıyla nanofiber membran prototipleri üretebilecek. Ortaya çıkan numuneler mikroskop sistemleriyle incelenerek malzemelerin yapısal özellikleri değerlendirilebilecek. Böylece firmalar büyük üretim hatlarını durdurmadan yeni malzemelerini küçük ölçekli uygulamalarla test etme fırsatı bulacak.
PU Select’in teknoloji geliştirme ve üniversite-sanayi iş birliği açısından nasıl bir katkı sağlamasını bekliyorsunuz?
Üretim, analiz ve eğitimin aynı ortamda gerçekleştirilmesi önemli bir fırsat. Alanda poliüretan teknolojisiyle geliştirilen yanmaz eldivenin üretimi uygulamalı olarak gösterilecek. Nanoteknolojiyle iyileştirici özellik kazandırılmış, yapay deri niteliğindeki yenilikçi yara bandı da ziyaretçilere sunulacak. Bunun yanında elektrospinning teknolojisi, nanofiber üretimi, mikroskobik inceleme ve numune hazırlama konularında eğitimler düzenlenecek. Üniversitelerin bilgi birikimiyle sanayinin ihtiyaçlarını aynı platformda buluşturmak istiyoruz. Bu çalışmaların yeni ürün geliştirme süreçlerine katkı sağlayacağına inanıyorum.
Fuarın kültürel mirasın korunmasına yönelik projelere de ev sahipliği yapacağını belirtiyorsunuz. Bu yaklaşımın arkasındaki düşünce nedir?
Türkiye’nin geleceğini şekillendirirken geçmişini de korumamız gerektiğine inanıyoruz. Ülkemiz çok değerli bir kültürel mirasa sahip. Göbeklitepe ve Karahantepe gibi alanlarda gerçekleştirilen çalışmalar bunun en önemli örnekleri arasında. Poliüretan teknolojilerinin kültürel varlıkların korunması ve taşınması gibi alanlarda da değerlendirilebileceğini düşünüyoruz. Karahantepe Araştırmaları Destekleme Derneği ile iş birliği yapıyoruz. Fuar kapsamında bu alanda sürdürülebilir bir çalışmanın başlangıcını gerçekleştirmek istiyoruz. Böylece sektörümüzün yalnızca endüstriyel üretime değil, kültürel değerlerin korunmasına da katkı sağlamasını hedefliyoruz.
Son olarak eklemek istedikleriniz…
Türkiye’nin geleceğinin çok parlak olabileceğine inanıyorum. İnsanımızın zekâsına, gençlerimizin vizyonuna ve üretme kabiliyetine güveniyorum. Önemli olan bu potansiyeli doğru yönlendirebilmek. Gençlerin önünü açmalı, onları yenilikçi projelere teşvik etmeli ve geleceğe umutla bakmalarını sağlamalıyız. Burada sivil toplum kuruluşlarına büyük sorumluluk düşüyor. Bizim görevimiz yalnızca üyelerimizin sorunlarını çözmek değil, ülkemize ve gelecek nesillere değer katmak. POLYDER olarak çalışmalarımızı bu anlayışla sürdürüyoruz. Hayallerimizin peşinden gitmekten vazgeçmemeliyiz.
