İstanbul’un demografik yapısının değişimi ile ilgili son yıllarda yapılmış çok sayıda bilimsel çalışma var. Nasıl olmasın ki? Şehir göz göre göre elden çıkıyor!
“İstanbul’a Z Kuşağı Hâkim Olacak”
İstanbul’da yaşayanlar kuşaklar açısından incelendiğinde; Z kuşağının toplam nüfus içindeki payı yükseliyor, şehrin dinamik kuşağı olan Z kuşağı, beş yıl önce İstanbul nüfusun %23’ü iken, günümüzde %30 seviyesinde.
Geleneksel kuşak ve X kuşağının oranları ise düşüşte, Y kuşağı ise sabit gözüküyor. Bu tespit özellikle çalışma yaşamını tamamlayanların İstanbul’u terk etmeye başladığını; iş gücünün büyük kısmını oluşturan Y kuşağının İstanbul’da yaşamaya devam ettiğini ve Z kuşağının giderek şehrin hâkimi olmaya başlayacağını gösteriyor.
“Nüfustaki Payı Artan İlçeler”
İstanbul’da son beş yılda nüfusu en fazla artış gösteren ilçeler Esenyurt, Sancaktepe, Başakşehir ve Beylikdüzü oldu. Bu ilçelerin İstanbul nüfusundan aldıkları pay son beş yılda arttı. Buna göre site yerleşkelerinin, merkez ilçelerden çevre ilçelere nüfusun hızla kaymasına neden olması olarak açıklanabilirse de görüşümüze göre sığınmacılar ve yasadışı göçmenlerin de bu yerleşimde payı yüksektir.
“İstanbul’da dikkat çeken küçük yaştaki çocuk “Çocuk’ İlçeleri”
İstanbul’da 1 milyon 150 binden fazla 0-4 yaş aralığında çocuk yaşıyor. Şehir ortalamasından daha fazla çocuk olan İlçeler; Arnavutköy, Sultanbeyli, Esenyurt, Sancaktepe ve Sultangazi’de nüfusun %10’undan fazlası 0-4 yaş aralığındaki çocuklardan oluşuyor. Uzun uzun analizlere gerek yok, İstanbul’da yaşayanlar; bu ilçeler ve diğer ilçelerdeki çocuk yoğunluğu açısından dengesizliğin, özellikle Suriyeli sığınmacılardan kaynakladığını görmektedirler.
“Kadıköy, Beşiktaş, Üsküdar Eğitimli Nüfusunu Kaybetmeye Başlıyor; Beyaz Yakalılar Çevre İlçeleri Tercih Ediyor”
Araştırmaların önemli neticelerinden biri, İstanbul’da eğitimli nüfusun ikametindeki tercih değişikliklerini ortaya koyuyor. İstanbul’da yüksek eğitimli nüfus oranı en yüksek olan ilçeler daha önce Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy, Üsküdar ve Şişli iken; son beş yılda İstanbul’daki eğitimli nüfustan bu ilçelerin aldığı payın giderek azalmaya başladığı görülüyor.
Yüksek eğitimli nüfusu kaybeden ilçeler ise Kadıköy, Beşiktaş, Üsküdar, Fatih ve Bakırköy. Örneğin 2013’te Kadıköy, İstanbul’daki yüksek eğitimlilerin %11’i yaşarken, günümüzde bu oran %8’dir. Kadıköy’de yaşayanların %40’ı yüksek eğitimli iken, beş yıl öncesine göre İstanbul’daki yüksek eğitimli nüfustan aldığı pay azalmış görünüyor. Eğitim seviyesi doktora olan doktoralı vatandaşları kaybeden ilçeler ise Kadıköy, Beşiktaş, Fatih, Şişli ve Bakırköy’dür. Durum alarm vermektedir, İstanbul’un bu kadim, köklü ilçelerindeki çok iyi eğitimli nüfus ilçelerini terketmektedirler. ( Neden? )
Hangi İlçelerde Memleket Demografisi Değişiyor?
İstanbul nüfusuna kayıtlı olanların en fazla yoğunlaştığı ilçeler Çatalca, Şile, Adalar, Kadıköy ve Bakırköy iken; Sultanbeyli, Sultangazi, Sancaktepe, Bağcılar ve Esenler İstanbullu oranının en düşük olduğu ilçeler. Örneğin, Sultanbeyli’de nüfusun sadece %3’ü İstanbul’a kayıtlı. En dramatik değişim ise Fatih ilçesinde yaşandı, o kadar ki Göç İdaresi artık ( kağıt üzerinde kalsa da ) Fatih ilçesini sığınmacı ikametgahına resmen kapadı. Fatih ilçesine yönelik göç farklı bir yol izledi.
Suriyelilerin geçmişten kalan dini ve kültürel birtakım mevcut cemaatleri, toplumsal ağları sürdürmeleri ve biraz da Arapça konuşuyor olmanın Fatih’in yerel nüfusu içindeki muhafazakâr kesim üzerinde bıraktığı olumlu izlenim, onların görece daha büyük bir toplumsal kabulle karşılaştırdı. Ancak günümüzdeki realite; yüzlerce yıldır ağırlıklı muhafazakâr vatandaşların oturduğu bu kadim ilçemizde, dededen babadan Fatihli olan vatandaşlarımızın kiralara yetişemez olmaları ve ilçe dışına göçün hızlanmasıdır.
Dünya da hangi ülke en büyük şehrinin, en köklü, merkezi ilçesini sığınmacılara terk etmiştir? Bir örneği dahi yoktur. İstanbul’un demografik yapısındaki değişim, önümüzdeki yıllarda çok büyük toplumsal sorunlara gebedir.
