İntegral Yatırım Araştırma Uzmanı Harun DEMİRCAN
Petrol piyasasında temmuz ayı risk primlerinin tekrar yükseldiği bir dönem oldu. Geçen ay diplomasi trafiğinin hızlanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların normalleşeceği beklentisiyle azalan jeopolitik risk primi, temmuz ayında yeniden güç kazandı. ABD ile İran arasında haziran ortasında imzalanan mutabakatın ardından Brent petrol 2 Temmuz’da 70 dolar seviyesine kadar gerilerken, temmuz ayının ikinci haftasında çatışmaların yeniden başlaması fiyatlamayı tersine çevirdi. Brent petrol, 22 Temmuz itibarıyla 94 doların üzerine çıkarak yaklaşık yedi haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Böylece piyasa, kısa süre içerisinde arz fazlası ihtimalini fiyatlayan bir görünümden yeniden fiziksel arz kesintisi riskinin öne çıktığı bir döneme geçti.
Geçtiğimiz ay olduğu gibi bu ay da piyasanın merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor. Ancak son gelişmeler, riskin yalnızca Hürmüz ile sınırlı kalmayabileceğini gösterdi. ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını yeniden başlatması, İran’ın tankerleri hedef alan eylemleri ve boğazdan geçen gemi sayısındaki belirgin azalma, sevkiyatların kalıcı olarak normale döneceğine ilişkin beklentileri zayıflattı. Buna ek olarak Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası tehdidi, Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz rotasını da riskli hâle getirdi. Suudi petrolünü taşıyan bazı tankerlerin yön değiştirmesi, Hürmüz’e alternatif olarak kullanılan Kızıldeniz güzergahının da tamamen güvenli olmadığını ortaya koydu. Dolayısıyla piyasadaki risk primi artık yalnızca diplomatik açıklamalardan değil, tanker trafiği, sigorta maliyetleri ve iki önemli deniz geçişinin aynı anda aksama ihtimalinden besleniyor.
Arz tarafında ise haziran ayında gözlenen toparlanma ile temmuz ayındaki yeni riskler arasında belirgin bir ayrışma oluştu. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre küresel petrol arzı haziranda günlük 4,1 milyon varil artarak 98,8 milyon varile yükseldi. Buna rağmen üretim, savaş öncesindeki seviyelerin yaklaşık 9,4 milyon varil altında kalmaya devam etti. OPEC+ cephesinde ise yedi üretici ülke, ağustos ayından itibaren üretim hedeflerini günlük toplam 188 bin varil artırma kararı aldı. Normal koşullarda bu kararın fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturması beklenebilirdi. Ancak mevcut ortamda kağıt üzerindeki üretim artışının piyasaya ulaşması, üretim kapasitesinden çok sevkiyat güvenliğine bağlı olacaktır. Hürmüz ve Kızıldeniz rotalarındaki aksaklıklar sürdüğü sürece OPEC+ tarafından açıklanan ek üretimin fiyatları dengeleme gücü sınırlı kalabilir.
Talep tarafında ise kurumların beklentileri arasındaki fark dikkat çekiyor. Uluslararası Enerji Ajansı, 2026 yılında küresel petrol talebinin yıllık bazda günlük yaklaşık 1 milyon varil azalmasını beklerken, OPEC aynı dönem için günlük 800 bin varillik büyüme öngörüyor. IEA yılın ikinci yarısında mevsimsel tüketim ve ürün arzındaki toparlanmayla talebin mayıs ayındaki düşük seviyelerden yükseleceğini belirtirken, OPEC özellikle OECD dışındaki ülkelerin talep artışını desteklemeye devam edeceğini düşünüyor. Yaz seyahat sezonu ve ertelenmiş tüketim talebi fiyatları destekleyebilir. Buna karşın yükselen enerji maliyetleri, enflasyon baskısı ve küresel büyüme görünümündeki belirsizlikler tüketimi sınırlayabilir. Bu nedenle talep tarafı, petrol fiyatlarının yönü açısından en belirsiz alanlardan biri olmaya devam ediyor.
Teknik açıdan Brent petrol için 90,00 seviyesini kısa vadeli ana destek olarak takip ediyoruz. Fiyatların bu seviye üzerinde kalıcılık sağlaması durumunda 95,00 seviyesi ilk önemli direnç konumunda olacaktır. 95,00 seviyesinin aşılması hâlinde psikolojik 100,00 seviyesi gündeme gelebilir. Jeopolitik gerilimin daha da tırmanması ve tanker trafiğinin belirgin biçimde azalması durumunda 100,00 seviyesinin üzerinde 105,00–110,00 bandına doğru hareket alanı oluşabilir. Olası geri çekilmelerde 90,00 seviyesinin altında 85,50 desteği izlenebilir.
Özetle, temmuz ayı petrol piyasasında haziran ayında azalan savaş priminin hızla geri döndüğü bir dönem oldu. Ateşkes sürecinin bozulması, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker saldırıları ve Kızıldeniz güzergahının da tehdit altına girmesi, arz güvenliğini yeniden fiyatlamaların merkezine taşıdı. OPEC+ üretim artışları ve stratejik rezervlerden yapılan satışlar arz şokunun etkisini sınırlayabilir. Ancak düşük ticari stoklar, rafine ürün piyasalarındaki sıkışıklık ve sevkiyatların güvenliğine ilişkin belirsizlikler, fiyatlarda aşağı yönlü hareketlerin sınırlı kalmasına neden olabilir. Bu nedenle önümüzdeki dönemde petrol fiyatlarının yönünü kalıcı bir ateşkes ihtimali, Hürmüz ve Babülmendep’ten geçen tanker sayısı, OPEC+ üretim artışlarının fiilî piyasaya yansıması ve stokların yeniden oluşturulma hızı belirleyecektir.
